September 21st 2017

પુનર્જન્મ

આ સમય કો’ ઢળી રહ્યું છે, હસ્તિ સમેટી ખુદની,
એ જ પછી ઊગી રહ્યું છે, જ્યોતિ પ્રસારી ખુદની.

-જન્મ-

આગમન સાથે થાળી ઉપર વેલણ રણકી ઉઠ્યાં,
કો’કે પેંડા, કો’કે જલેબી ફળિયે ફળિયે મૂક્યાં,
ક્યાંક કોઇ અભાગણીના આંસૂડા ના ખૂટ્યાં,
એક પળ માં જણનારીએ ક્યાંક સ્વાસ મૂક્યાં,
જોષ જોવડાવવા ક્યાંક કશે માવતર ઊમટ્યા,
આશ, ઉમંગ ને સપનાના વાવેતર આંખે ખડક્યાં,

પાણી છે, પ્રકાશ છે, માટી, પવન ને તેજ છે,
એવી કુંપળ ખિલી ઉઠી છે, હસ્તિ બનાવી ખુદની

-મૃત્યુ-

અંતે કોઇને ઠાઠડી, તો કોઇને પેટી સાંપડી,
માટી, માટીમાં મળી કે પંચ મહાભૂતમાં મળી,
મુઠ્ઠી હતી જે વળેલી, ખુલી જતાં જ ફરી વળી,
વાતાવરણમાં બે મીનીટના મૌનની છાયા ઢળી,
લૌકિક આયુષ્ય રેખાઓ ઓગળી જતી ભાળી,
આંખ ક્યાંક હસી ઊઠી તો કોઈની રડતી ભાળી,

શ્વેત, કાળાં વસ્ત્રોની, આખર સલામી મળી નથી, ને-
કાચા, પાકાં, ફળ ખર્યા છે, હસ્તિ ગુમાવી ખુદની.

-પુનર્જન્મ –

વન વગડો હો હરિયાળો કે નિર્જળ રણનો વાસ,
રેત, માટી કે પથ્થરિયાળો, કંકર, દળદળ ઘાસ,
હળ કે ટ્રેક્ટર ફરી વળ્યાં છો, પાડી ઘેરા ચાસ,
પરસેવાથી લથપથ એવા વિત્યાં કેટલાં ય માસ,
ફળનાં ઠળિયાં થોકર ખાતાં, ઠીબે ચઢે આસપાસ,
અનાયાસે પણ ફળી ઉઠે, કદિ કોઇ નિરાશની આશ,

બીજ, ઠળિયા, અંકૂર, ગોટલી, ઈંડા, બચ્ચા ને પરાગ-
ભટકે સ્વયંભુ ભવાટવીમાં, હસ્તિ બદલાવી ખુદની.

-‘મનુજ’ હ્યુસ્તોનવી – ૧૧-૧૮-૨૦૦૬
(છંદોક્ત રુપાંતર તારિખઃ ૦૯/૧૬/૨૦૧૭)

May 20th 2017

કુતુહલ

વાત મારી તમારી નથી, બસ હવે.
જો, બધાને પડ્યો છે મહીં, રસ હવે.

હા, રડારોળ તો દિલમાં ચાલુ છે,
સુણ, વિદુષક બન્યાની હસાહસ હવે.

પાપ અહિંયા કર્યે જાય છે, એટલાં-
જાય ન્હાવા પછીથી બનારસ હવે.

હાડ પીંજર સમાં હાલતાં ચાલતાં-
આગ સ્પર્શી ગઈ એક દિવસ હવે.

બીજ બોયાં પછી જળ ન પાયું કદી,
કેમનો આવશે, ફસલમાં કસ હવે.

ધડકનો શ્વાસનો એક-તારો બની,
જિવન સંગીતનો ઘુંટશે, રસ હવે.

સત્યને, શીવને, સુંદરમને ભજતાં,
જીવ, તું શીવ થઈ અનંતે વસ હવે.

રાખ, આકાર નિતનવા સ્વાંગમાં ભલે,
જાણું છું, તું નિરાકાર છે, બસ હવે.

આવનારી ઘડી, હાલની આ ઘડી-
ને કહેતી રહે છે, ‘મનુજ’, ખસ હવે.

‘મનુજ’ હ્યુસ્તોનવી
૦૫/૨૦/૨૦૧૭

April 18th 2017

ક્ષણ

તમે માનો, જો પળ છે, દૂર-સુદૂર,
આ જીવન,પણ છે, મોતથી સુમધૂર.

જુઓ, અટકળ કરે, મન જીવવાને,
પાઈ લપસ્યા કરે, રુપિયો બનવાને,
ધૂળ રજકણ બને, ઉંચે ઊડવાને,
બીજ વળગણ કરે, વૃક્ષ બનવાને,
ભ્રમર ચાહે વન ઉપવન ભમવાને,
ચન્દ્ર ભટકે ગગન ઉજળો થાવાને,
ક્રિયા ઝાઝી પણ કર્તા છે ક્ષણભંગૂર,
આ જીવન, પણ છે, મોતથી સુમધૂર.

પળનો શ્વાસ જુઓ, અવિશ્વાસ જુઓ,
પળનું અંતર જુઓ કે વૃધ્ધિ જુઓ,
પળનું માપ જુઓ યા વજન જુઓ,
પળનાં રાગ જુઓ અથવા રંગ જુઓ,
પળનાં વેણ સૂણો, શ્રવણનું ઝેર જુઓ,
પળની ખ્યાતિ જુઓ, અધોગતિ જુઓ,
ભાસ, આભાસનો આ કેવો મગરૂર!
આ જીવન, પણ છે, મોતથી સુમધૂર

તમે માનો, જો પળ છે, દૂર-સુદૂર,
આ જીવન,પણ છે, મોતથી સુમધૂર.

‘મનુજ’ હ્યુસ્તોનવી
૦૪/૦૮/૨૦૧૭
(અમારા અંતરંગ મિત્રો, શ્રીમતિ સ્મિતાબેન
અને નિશીથભાઇ વસાવડાએ તા. ૦૪/૧૫/૨૦૧૭
ના રોજ, એમના નિવાસસ્થાને રાખેલા એક
મિલન સમારંભમાં, હું કાંઈક- ‘ઝિંદગી’
વિષય પર- બોલું એવી ઇચ્છા દર્શાવી હતી.
અને, એક સુંદર નઝમ ની રચના થઈ ગઈ.)

November 8th 2016

આભાસ

આ ફૂલ સી નાજુક પલક પર આસ જો ભટક્યા કરે.
ચટ્ટાન તોડી વહી જવા, કોમળ ઝરણ છટક્યા કરે.

ઈચ્છા મને એવી ખરી માથું મળે મજબૂત, તો-
જીવન પછી દુઃખ ડૂંગરા માથે ભલે ખડક્યા કરે.

આ પાપના કંઈ કેટલાં, એ પોટલાં વેંઢારશે,
છ ઘટાડતાં એ બાર બીજાં ઊંચકી ભટક્યા કરે.

આ તરફ તો ચાહત તણો સાગર હલકતો થઈ ગયો,
ને, એમની કાગળ કશ્તિ એમાં તરવા સરક્યા કરે.

લાખો ઘરેણા તો કરે કુરબાન સધવા, જગતમાં,
જો ચાંદલો ચૂડી સલામત ને નફ્સ ધબક્યા કરે.

ચગડોળની આ તરફ હું છું ને તમે પેલી તરફ,
પળ પળ પરિઘ ચગડોળનો ઓછો થવા ભટક્યા કરે.

વસમી જુદાઈનો અનુભવ કરતો રહી, વિખુટો પડી,
મંદીરનો ઘંટારવ સર્વેના કર્ણ પર રણક્યા કરે.

ચાહત સરી આવી ‘મનુજ’ ખોળે અને જંપી ગઈ,
સિતમો હવે ચારે તરફ ફોજો ભલે ખડક્યા કરે.

(છંદ રચનાઃ રજઝ
ગાગાલગા, ગાગાલગા, ગાગાલગા, ગાગાલગા)

‘મનુજ’ હ્યુસ્તોનવી
૧૧/૦૮/૨૦૧૬

April 5th 2016

કરુણ પ્રશસ્તિ

કાગળના કોડિયાનો દીવો પધરાવીને પાણીથી વાત કરી લીધી,
આંખોના આંસુએ પાંપણની ના છતાં, હેલી મુષળધાર કરી લીધી.

શૈશવના સોણલા રમકડામાં સાચવીને
રાખ્યા’તા ઉપર માળિયામાં શાચવીને
ચાન્દનીની ચાદર્માં પાડેલા ડાઘ જોઈ
ઝાકળથી ભાત ભરી લીધી…….. કાગળના કોડિયાનો

યૌવન ઘેન ઘોળયાં, આંખોનાં ઝરુખામાં
પીધા પીવડાવ્યાં, ઝુલ્ફની ધૂપ છાંવમાં
કામ રૂપી અગ્નિએ, રૂ ની એ ગાંસડી,
ધબકતી નવજાત કરી લીધી…….. કાગળના કોડિયામાં

ફૂટ્કળિયા મિંઢળ, મોતી શાં ટૂટ્યાં, પળમાં,
સંબંધો ડુસકે ચઢી પાછા વળ્યાં, પળમાં
યાદોને ફૂલ સમજી, સમયની દોરડીમાં
પરોવીને હાર કરી લીધી………

કાગળના કોડિયાનો દીવો પધરાવીને પાણીથી વાત કરી લીધી,
આંખોના આંસુએ પાંપણની ના છતાં, હેલી મુષળધાર કરી લીધી.

‘મનુજ’ હ્યુસ્તોનવી – ૦૭/૨૪/૨૦૦૩

January 2nd 2015

માંગણી

આદત આ કેવી પડી છે ગજબની, કરો માંગણીને હું આપું છું તમને.

કાપી લીધા હાથ મારા તમે ને, છતાં હાથ માંગ્યો, હું આપું છું તમને.
.

આકાશે ઉંચા ચઢાવ્યા તમોને, અપાવ્યા સિતારા ને ચંદ્ર તમોને,

સાગર ખુંદાવ્યા જગતના બધાય, અપાવ્યા પરવાળાં ને મોતી બધા ય

ખાધું પીધું રાજ કીધું અમારું, હવે જાન માંગ્યો, હું આપું છું તમને.
.

પોતાનો માની મને જાણતા’તા, પછી પારકો હું અચાનક થયો’તો,

સરકાવ્યો મુજને બદનથી તમારા, સરપ કાંચળી ને તજે એમ મુજને,

સગપણના સાચા ત્રિભેટે મળ્યા છો, ફરી સાથ માંગ્યો, હું આપું છું તમને.

‘મનુજ’ હ્યુસ્તોનવી
૦૧/૦૧/૨૦૧૫

( અને એક કવિતાને ઈસુના નવા વર્ષે સુંદર આકાર મળી ગયો.)

October 26th 2014

અંતર

નજરથી સવાલો વધાર્યા કરો છો.
અબોલા લઈને સતાવ્યા કરો છો.

ચમનના કદી એ ખિલેલા સુમનને-
કિતાબો મહીં બસ દબાવ્યા કરો છો.

ઝુકેલી નજરને તમે પણ નક્કામી,
અમસ્તાં અમસ્તાં નચાવ્યા કરો છો.

ગગનમાં વિહરતા અગોચર પક્ષીને-
જુવારા બતાવી પટાવ્યા કરો છો.

ત્વચા શ્વેત છે, ને બનીને કસાઈ
દલિત શામળાને સતાવ્યા કરો છો.

ચિતામાં સળગતા સજીવન બદનને-
સુહાગી વિંઝણો ઝુલાવ્યા કરો છો.

પરત આવવાનો કર્યો વાયદો, પણ-
તારિખ પર તારિખ પડાવ્યા કરો છો.

કતારો ખડી છે તરસ્યાં જનોની,
મૃગજળ બધાને બતાવ્યા કરો છો.

તમે ફૂંક મારી પ્રયત્નો કરો છો,
ઈંધણ બળેલું જલાવ્યા કરો છો.

ભલે શિર, શિરસ્તા યવનના હશે,પણ-
વતનની જ માટી ચઢાવ્યા કરો છો.

અંતર વધ્યું છે ને વધાર્યા કરો છો,
‘મનુજ’ને ખભે દર્દ વધાર્યા કરો છો.

‘મનુજ’ હ્યુસ્તોનવી
૧૦/૨૫/૨૦૧૪

અને એક જુની અર્ધી લખયેલ ગઝલ.. આજે પુરેપુરાં વાઘા પહેરી ને સંપુર્ણ રીતે સજ્જ બનીને આપની સમક્ષ આવી ગઈ.
અખંડ મુતકારિબ છંદઃ લગાગા લગાગા લગાગા લગાગા.

March 5th 2014

હસતો રહ્યો

વરસો લગી કારણ વિના અંધાર પર હસતો રહ્યો.(૨)
મહેકતી આંખની સજેલી ધાર પર હસતો રહ્યો.
વરસો લગી…હસતો રહ્યો.

મારગ માં અમથા મળેલા ગમ હજુ પણ યાદ છે,(૨)
ખાલી મઢેલા સ્મિત મહીંના ખાર પર હસતો રહ્યો.(૨)
મહેંકતી…….હસતો રહ્યો
વરસો લગી… હસતો રહ્યો.

પક્ષી છું પણ પીંછાના કો’ ભારથી ડરતો રહ્યો,(૨)
હું જીત પર હસતો રહ્યો ને હાર પર હસતો રહ્યો.(૨)
મહેંકતી…હસતો રહ્યો
વરસો લગી… હસતો રહ્યો.

આ વિશ્વનાં રૂપ-ચક્રો કેટલું હાંફ્યા કરે,(૨)
કોને કહું, આધારહીન? આ ધાર પર હસતો રહ્યો.(૨)
મહેંકતી………હસતો રહ્યો
વરસો લગી… હસતો રહ્યો(૩)
-વિશ્વદીપ બારડ
( મારા પરમ મિત્ર શ્રી વિશ્વદીપભાઇની લખેલી આ સુંદર રચના છે, જેને માટી, ચાકડો અને કુંભકારના મારા સાહસમાં સમાવિષ્ઠ કરવામાં આવી હતી અને મારા કંઠે એને નવાજિત કરીને ગુજરાતી સાહિત્ય સરીતાના સભ્યગણ સમક્ષ પેશ કરવામાં આવી હતી, અસ્તુ. – ‘મનુજ’ હ્યુસ્તોનવી)

February 28th 2014

પુનર્જન્મ !

II મૃત્યુ II

ત્સુનામી ઓ ત્સુનામી !
અનેક્ને કર્યા અનામી !

તારી ગોદે લીધા કેટલાં, પોટલાં મૃત્યુના,
ગણતા થાકી જવાય એટલા, ઓટલા મૃત્યુના!

પેઢી ઉપર પેઢીને તેં ગાયબ કરી દીધી,
આજીવિકાની નૌકાઓને નાબુદ કરી દીધી,
ટાપુ ઉપર પાણી ફેરવી નકશો બદલી નાંખ્યો,
જળ તળેથી ભૂમિ કાઢી, રસ્તો કોરી કાઢ્યો,
કોની સાથે કરવા બેઠા, વેપલા મૃત્યુના !

II જીવન II

ત્સુનામી ઓ ત્સુનામી !
જિર્ણોધ્ધારને સલામી !

ભલે કર્યો તેં કે’ર પણ, વસી રહી છે ઝિંદગી,
સહુની અથાક care બાદ, પાછી વળી છે ઝિંદગી !

કણ કણ તો થઈ એકત્ર, વિશાળ રૂપને ધારે,
મણ મણના આ સંગથન, ધૂપમાં છાંવ લાવે,
બણબણતા એ જ્વર સમસ્ત, દૂમ દબાવી ભાગે,
ગણગણતા સહુ સ્નેહ-ભ્રમર, સહકારને વધારે,
દેશથી પરદેશથી, આવી રહી છે, ઝિંદગી !

‘મનુજ’ હ્યુસ્તોનવી
લ.તા.- જાન્યુઆરી ૧૧, ૨૦૦૫
પ્ર. તા.- ફેબ્રુઆરી ૨૮, ૨૦૧૪

( ઘણા સમય પહેલાં, ઇન્ડોનેશિયામાં આવેલા ત્સુનામી બાદ લખાયેલી આ રચનાએ આખરે શબ્દ દેહે web જગતમાં અવતરણ કર્યું, તેનો આનંદ વ્યક્ત કરી ને વિરમું છું )

February 26th 2014

કથિરનું કાંચન

ઝિંદગી ના મળી માંગી એવી.
ને, છતાં નહોતી નાંખી દેવી.

કાગળ સમો ભલે હું ગણાયો,
ફૂલ થઇ હાટ જો માંડી કેવી!

દિવસથી હું ભલે તરછોડાયો,
ધ્રૂવ થઇ રાહ મેં ચિંધી કેવી!

જામને પૂરો ઉતારતા પહેલા,
યોગ્ય છે, સુરા ચાખી લેવી!

ચાંદનો મોહ છોડી હવે, તો-
આંખ તુજ પર બિછાવી કેવી!

પત્થર ભલે સમજતા રહો,પણ-
મૂરતિ દૈવી બનાવી કેવી!

ચાલ વર્ષામાં ભીનાં થઈએ,
આશ દુષ્કાળમાં આવી કેવી?

બોલવું જ હોય સાચું હવે, તો-
બોતલ જ નીચે ઉતારી લેવી!

‘મનુજ’ મૃત્યુથી ડગ્યો નહીં, તો-
ઝિંદગીને ય સંભાળી કેવી!

‘મનુજ’ હ્યુસ્તોનવી
૦૨/૨૫/૨૦૧૪
અને આમ જ એક વધુ રચના સ્ફૂરી અને ફળીભૂત થઇ, કેવી!

Next Page »